Ders Notları

EDEBİ AKIMLAR / 1

Edebi Akımlar Nedir?

  • Edebi akımlar;sanatçıların estetik arayışı neticesinde doğan bir tür başkaldırıdır aslında.Başkaldırı dedik çünkü,ya siyasi bir fikre karşı ya sıkıldıkları/saçma gördükleri düzene karşı ya da kendinden önceki edebi fikirlere karşı kullanırlar sanatlarını.
  • Bu estetik arayışında toplumun inanış ve yaşayış tarzı, savaşlar, kısacası insanın değişiminde ve gelişiminde rol oynayan her şey etkilidir.
  • Üslup içerik ve biçim yönünden benzer fikirde olan sanatçılar aynı akımda buluşurlar.
  • Edebi akımlar sanatçıların ideolojilerini yansıtırlar aslında.

Daha önceki Yazar Olmak İstiyorum ve Karakter Profil Soruları yazılarında yazarlıkla ilgili ilk adımları göstermiştik size.Bu kısmı sadece sınav konusu olarak da okuyabilirsiniz sizi yazarlık sürecinde desteklemesi için sanat görüşü seçimi olarak da.

Edebi Akımlar Kaça Ayrılır?

1)HÜMANİZM

  • 14.yüzyılda İtalya’da doğmuştur.
  • Orta Çağ düşüncesine karşı doğmuştur.
  • İnsanlığın kendini fark etmesidir.Değerli olduğunu her şeyden üstün ve biricik olduğunu anlamasıdır.
  • İnsan kalbini ve beynini kullanabilecek güçtedir.Bu yüzden kendisine dayatılan hiçbir fikri sorgulamadan kabul etmemeli ve kendine değer vermelidir.
  • Bu sorgulayıcı tutumları,bilimsel olmayan yöntemlerden şüphe duyan;mantıkla açıklanamayan geleneksel dogmatik fikirleri reddeden bir Batı aydını doğurmuştur.
  • Ohalde bugüne kadar gelen Batı’nın yerleşmiş düşüncelerinin temelini atmışlardır da denilebilir.
  • Gelecekte var olmanın yolunun geçmiş değerlere sahip çıkmakla olacağını düşünüp eski Yunan ve Latin eserlerini inceleyip insanlara tanıtırlar.
  • Dante,Petrarca,Bocaccio öncü hümanistlerdir.
  • Kullandıkları dil biraz ağırdır.Sebebi de sanatçılarının genelde asilzade ya da asker olmasıdır.

TEMSİLCİLERİ

DanteVillionYunus Emre
PetrarcaCervantesSabahattin Eyüboğlu
BoccaccioShakespeareNurullah Ataç

2)KLASİSİZM

  • 1660 ekolü olarak da bilinir.
  • 17.yüzyılda Fransa’da doğmuştur.
  • Bousset kuramın akımcısıdır.
  • Bu akımın temsilcilerinden olan Descartes’in “Düşünüyorum öyle varım sözü.”akla önem veren bir akım olduklarını gösterir.
  • Akıl ve sağduyuya önem verdiklerinden din dışı eserler ortaya koyarlar..
  • Sanat sanat içindir.
  • Tiyatroya büyük önem verilir.Tiyatroda  “olay,zaman,mekan” dan oluşan üç birlik kuralına uyarlar.
  • Yazar olaya müdahale etmez.
  • Konular,eski Yunan ve Latin kaynaklarından alınmıştır.Ancak konudan ziyade işlenişi daha önemlidir.
  • Dil,açık ve anlaşılırdır.

TEMSİLCİLERİ

BoussetRacineBoileauŞinasiYusuf Kamil Paşa
FenelonMoliereLa BruyereAhmet Vefik Paşa
CorneilleLa FontaineDescartesDirektör Ali Bey

3)ROMANTİZM

  • 18.yüzyılda Fransa’da ‘Klasisizm’e tepki olarak doğdu.
  • Bu akımın ortaya çıkmasında Fransız Devrimi’nin etkisi vardır.
  • Kurucusu,Jean Jacques Rousseau’dur.Romantizm’i ilk kez “Yalnız Gezenin Hayalleri”eserinde kullanmıştır.
  • Klasisizmin aksine hayallere ve duyguya önem verirler.
  • Sanatçının kendini kurallarla sınırlandırmaması gerektiğini,hayal gücünü özgürce kullanabilmesi gerektiğini söyler.
  • Klasiklerin aksine “din”i konulara da değinirler.
  • Adından anlaşılacağı üzere melankoli sanatıdır.
  • Tiyatrodaki üç birlik kuralı reddedilmiştir.
  • Eserlerde tezat önemli yer tutar.İyi-kötü,güzel-çirkin,doğru-yanlış zıtlıklar işlenir.
  • Dram bu anlayışla gelişmiştir.
  • Toplumu ilgilendiren konuları işlemişlerdir.Bu yüzden sanat,toplum içindir anlayışı hakimdir.

TEMSİLCİLERİ

Lord ByronAlexandre DumasChateaubriandNamık Kemal
PuşkinJ.J RousseauGoetheA.Hamdi Tanpınar
Victor HugoLamartineAlfred De MussetR.Mahmut Ekrem

4)REALİZM

  • 19.yüzyılın 2.yarısında ‘Romantizm’e tepki olarak ortaya çıkmıştır.
  • Kurucusu,Honore De Balzac.
  • Realizm deyince aklı “biçim kusursuzluğu” gelir.
  • Hayalden ziyade gerçek konulara değinmişlerdir.
  • Sanatı toplumu eğitmek için bir araç olarak görmezler.Bu yüzden sanat,sanat içindir anlayışı vardır.
  • Üslup söz sanatlarından ve abartılı cümlelerden uzak açık ve anlaşılırdır.
  • Roman ve hikayede uygulanan bir akımdır.Yazar eserde kendini gizler,okuyucuyu yalnız bırakır.

TEMSİLCİLERİ

BalzacMaupassantCharlotte BronteDaniel Defoe
StendhalCharles DickensErnest HemingwayS.F.Abasıyanık
GogolGustave FlaubertJohn SteinbeckDostoyevski
TolstoyR.Mahmut EkremNabizade NazımH.Ziya Uşaklıgil
TurgenyevM.Şevket EsendalR.Nuri GüntekinYakup Kadri Karaosmanoğlu

5)NATÜRALİZM

  • 19.yüzyılda Emile Zola tarafından Fransa’da doğdu.Bu akımın ilkelerini “Deneysel Roman”adlı kitabında açıkladı.
  • Yazar gözlemci konumundadır,olayları yönlendirmez.
  • Kahramanlar toplum tarafından dışlananlardan seçilir.(sarhoş,hırsız vb)
  • Dil,sade ve yalındır.Realistler gibi kelimeleri dikkatle seçmezler.Eğer anlatıma uygunsa argo kelimeleri de kullanırlar.
  • Bulundukları toplumun gerçekliklerini,bozuk yönlerini  anlatırlar.Bu sebeple “sanat, toplum içindir.”anlayışını benimserler.

TEMSİLCİLERİ

Emile ZolaGoncourt KardeşlerHüseyin Rahmi Gürpınar
MaupassantA.Daudet
Nabizade NazımA.Mithat Efendi

6)PARNASİZM

  • 19.yüzyılın 2.yarısında “Romantik Şiir”e tepki olarak doğdu.
  • Realizmi şiire uygulayan akımdır.
  • Romantizmin duygusallığına ve hayalperestliğine karşı geldiler.Şiirde gerçekliği yansıttılar.Bilimsel,felsefi konuları yazdılar.
  • Eski Yunan ve Latin edebiyatında ilham aldılar
  • Sanatçılar,biçim kusursuzluğuna önem verdiler.
  • Eserlerinde karamsar hava ağır basar.
  • Daha çok sone nazım biçimini kullanmışlardır.
TEMSİLCİLERİ
L.de LisleT.GautierPrudhommeYahya Kemal Beyatlı
J.M.HerediaF.CoppeeTevfik Fikret

7)SEMBOLİZM

  • 19.yüzyılda Baudelaire tarafında Fransa’da kurulmuştur.
  • Sembolizmin ilkeleri Stephen Mallarme tarafından oluşturuldu.
  • Toplumsal konulardan uzak kaldıkları için “Sanat,sanat içindir.”anlayışı hakimdir.
  • Ağır bir dil kullanırlar.Çünkü sanatçıların anlaşılmak gibi dertleri yoktur.Okuyucu onlar hissetmelidir.
  • Sembolistler şiiri;”Şiir,musiki ile söz arasında;sözden çok musikiye yakın bir dildir.”şeklinde tanımlarlar.
  • Gerçekçi değil sezgiseldir.
  • Daha çok ‘serbest nazım’ biçimiyle şiir yazarlar.
  • Şiirilerini ölçü uyak kurallarıyla değil müziksellikle oluştururlar.
  • Bu anlayışı edebiyatımızda ilk uygulayan Cenap Şahabettin’dir.Ancak en başarılı uygulayan Ahmet Haşim’dir

TEMSİLCİLERİ

BaudelairePaul ValeryMallarme
RimbaudPaul VerlaineHenri de Regnier
Ahmet HaşimA.Hamdi TanpınarYahya Kemal Beyatlı

8)EMPRESYONİZM

  • 19.yüzyılın sonlarına doğru Fransa’da doğdu
  • İzlenimcilik anlamına gelir.
  • Edebiyatı,resmi ve müziği uygulandı.
  • Sanat,sanat içindir.
  • Biçim ve kafiye önemlidir,anlam kapalıdır.
  • Dış dünyaya karşı kendilerini kapatıp iç dünyalarını yansıtmışlardır.
  • Gördüklerini, kendilerinde uyandırdıkları izlenimlerle eserlerine aktarmışlardır.

TEMSİLCİLERİ

Paul VarlaineArthur RimboudR.M.Rilke

DEVAMI OLAN EDEBİ AKIMLAR 2 İÇİN TIKLAYINIZ.

BUNLARI DA SEVEBİLİRSİNİZ

Yorum Yok

Yorum Bırak